Warzywa cebulowe: cebula, por, szczypiorek, czosnek – nigdy nie dawaj ich psom i kotom

Cebula zwyczajna (Allium cepa L.)

Cebula jest bogata w alliinę (to przez nią płaczemy), a także kwercetynę oraz siarki i tiosiarczany. Głównymi substancjami toksycznymi, które mogą negatywnie wpływać na psi i koci organizm są związki fenolowe oraz dwusiarczki n–propylowe. To właśnie te substancje chemiczne pod wpływem zmian zachodzących w organizmie powodują, że spożycie przez psa cebuli może doprowadzić do zatrucia, które niekiedy może przybrać formę nawet zagrażającą życiu. W przypadku psa istnieje niebezpieczeństwo, że może on najeść się całkiem przypadkowo sporych ilości cebuli np. konsumując zupę cebulową, przygotowane do pieczenia/duszenia mięso obłożone lub nafaszerowane sporą ilością cebuli lub usmażoną z dużym dodatkiem cebuli wątróbkę. Groźna dawka cebuli dla pasa o wadze 10 kg to zaledwie 50 gram. Gotowana cebula jest tak samo niebezpieczna dla psa jak surowa. Niektóre rasy i gatunki psów wydają się być bardziej wrażliwe: japońskie rasy psów (np. Akita, Shiba Inu). Wystarczy, że pies zje tylko dwa plasterki cebuli tygodniowo, a prowadzi to do zniszczenia hemoglobiny w takiej ilości, że zaburza dostarczanie odpowiedniej ilości tlenu do prawidłowego funkcjonowania organizmu. To z kolei prowadzi do anemii

Objawy zatrucia

mogą się pojawić po spożyciu przez psa cebuli w ilości odpowiadającej około 0,5% masy zwierzęcia (statystycznie wystarczy jedna lub dwie duże cebule, by wywołać już niepożądane reakcje). Występuje w pierwszej kolejności biegunka, wymioty. Pozostałe objawy jak apatia, depresja rozwijają się między drugim, a czwartym dniem po spożyciu. Występuje całkowity brak apetytu i ogólne osłabienie. Można zaobserwować bladość lub zażółcenie błon śluzowych, a z jamy ustnej psa czuć jest nieprzyjemny cebulowy zapach. Często pojawia się gorączka oraz hemoglobinuria manifestująca się różową barwą moczu. W wyniku uszkodzenia przez związki toksyczne zawarte w cebuli czerwonych krwinek w organizmie w krwinkach pojawiają się grudki zdegenerowanej hemoglobiny, które nazywane są ciałkami Heinz, nie są one już zdolne do prawidłowego funkcjonowania i ulegają degeneracji, przez co ich liczba drastycznie spada doprowadzając do anemii.

Czosnek

Czosnek (Allium L.) – rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych (Amaryllidaceae). Wykorzystywany przez ludzi jako warzywo, przyprawa i roślina lecznicza (cebule czosnku oraz szczypiorek). Czosnek jest

bliskim kuzynem cebuli. Ząbki czosnku zawierają olejek lotny (zwany olejkiem czosnkowym) z alliiną i enzymem allinazą, który po roztarciu czosnku zamienia allinę w allicynę (sulfotlenek dwusiarczku allilu – związek o charakterystycznym zapachu i bakteriobójczych właściwościach) i kwas pirogronowy. Poza tym olejek zawiera m.in. salicynę, fitosterole, kwas spirogenowy, amoniak oraz szereg cuchnących dwu- i trójsiarczków alkilowych i metylowych (także o właściwościach antybiotycznych). Zawartość olejku w cebulkach waha się według różnych źródeł od 0,005% do 0,4% i mocno zależy od warunków ekologicznych. W niektórych sytuacjach ze względu na stężenie olejków czosnek może być uznany całkowicie za roślinę trującą. Zawartość substancji toksycznych występuje w czosnku w nieco mniejszym natężeniu niż w cebuli, nie mniej jednak jest to bardzo kontrowersyjne warzywo. Z jednej strony posiada wiele pozytywnych właściwości stąd zwolennicy czosnku twierdzą, że niewielkie dawki czosnku są bezpieczne, a w wyniku reakcji obronnej komórek zwiększają wydzielanie w wątrobie endogennych przeciwutleniaczy, czemu przypisywane są korzystne efekty zdrowotne tego warzywa. Jednak w nadmiernych ilościach (dawka powyżej 0,5% masy ciała psa) czosnek dla psa staje się rośliną toksyczną. Reakcja organizmu zależna jest od ilości przyjętego czosnku, który w formie surowej jest najbardziej szkodliwy.

Objawy zatrucia

Pierwsze objawy to nudności, wymioty i biegunka. U psów z alergią na czosnek może dojść do wstrząsu. W sytuacjach krytycznych może uszkodzeniu ulec wątroba i nerki oraz rozwija się niedokrwistość hemolityczna. W skrajnych przypadkach przedawkowanie skończyć się może śmiercią zwierzęcia.

Za ten dwojaki efekt działalności czosnku odpowiedzialna jest toksyczna akroleina powstająca w wyniku rozkładu siarczku diallilu, powstającego w wątrobie z alliiny oraz pozostałe dwu- i trójsiarczki alkilowe i metylowe, które podlegają w organizmie różnym przemianom.

Z pewnością stosowanie czosnku jest dyskusyjne.

Postępowanie

Po zauważeniu niepokojących objawów, należy natychmiast udać się do lekarza weterynarii, ponieważ w przypadku zatruć bardzo ważny jest czas. Jeżeli zauważyliśmy, że nasz pupil zjadł cebulę trzeba wywołać wymioty. Jest to skuteczne, jeśli od momentu spożycia nie minęło 2h. Torsje w późniejszym czasie nie są zalecane, ponieważ toksyczne produkty zostały już strawione, mogą jedynie pogorszyć stan zwierzęcia.

Podobne działanie toksyczne dla psów i kotów mają wszystkie warzywa cebulowe.