Preparaty przeciwko kleszczom i pchłom, które mogą zatruć twojego kota.

Choroby odkleszczowe to aktualnie już całoroczne zagrożenie dla ludzi i zwierząt, chronimy się przed nimi stosując różnego rodzaju preparaty insektobójcze. Przeczytałam dzisiaj artykuł zachęcający ludzi do stosowania preparatów insektobójczych zawierających permetrynę jako profilaktykę przeciw kleszczom. Permetrynę znajdziemy również w wielu preparatach insektobójczych dla psów. Permetryna to syntetyczny organiczny związek chemiczny zaliczany do insektycydów, należy do grupy syntetycznych pyretroidów, które od 1979 roku są stosowane w ochronie roślin i higienie sanitarnej.

Pierwotnie jako preparaty owadobójcze stosowano pyretryny. Pyretryny to naturalne substancje pozyskiwane z roślin rodziny Chrysanthemum (złocienie) należy do nich złocień dalmatyński (Chrysanthemum cinerariifolium Vis. = Tanacetum cinerariaefolium ).

Duże ilości pyretryny znajduje się w koszyczkach kwiatowych złocienia, które roślina wytwarza specjalnie w celu ochrony powstających nasion przed owadami.  Właściwości pyretryny znane były już na początku XIX wieku, kiedy to z wysuszonych i zmielonych koszyczków kwiatowych uzyskiwano tzw. „proszek perski”, stosowano go do zwalczania pcheł i wszy.

zlocien dalmatynski chrysanthemum

Złocień występuje dziko na terenie dawnej Jugosławii, ponadto w Turcji, Bułgarii i we Włoszech. W latach 20-tych XX w. zostały założone uprawy złocienia w Kenii i górzystych terenach innych państw Afryki Wschodniej w celu pozyskiwania suszonych koszyczków kwiatowych na skalę komercyjną.  Obecnie złocień dalmatyński uprawiany jest także w Australii.  Naturalna pyretryna jednak ulega szybkiemu rozpadowi (biodegradacji) pod wpływem światła  i tlenu co sprawia, że traci swoje właściwości owadobójcze i roztoczobójcze.

kwiaty suszone

W latach 60-tych XX wieku badacze zaczęli szukać związków bardziej trwałych niż naturalna pyretryna i tak w 1965 r. Japończycy, a w 1967 r. Anglicy zsyntetyzowali analogi i pochodne naturalnej pyretryny i stworzyli pyretroidy. Pyretroidy – syntetyczne pochodne pyretryny są bardziej aktywne biologicznie i odporne na działanie promieni słonecznych niż naturalne pyretryny.

Obecnie pyretroidy  to jedna z najczęstszych stosowanych  na świecie inskecytydów w produkcji rolniczej, zwierzęcej, w medycynie weterynaryjnej, a także w akcjach mających na celu zwalczanie wektorów malarii, żołtej gorączki, boreliozy, stosuję się je także powszechnie w gospodarstwach domowych. Człowieka i inne ssaki uważa się za znacznie mniej wrażliwe na działanie pyretroidów dzięki szybkiemu metabolizmowi oraz stałej i wyższej temperaturze głębokiej ciała niż u owadów oraz niskiej wrażliwości kanałów sodowych, które są docelowymi punktami działania pyretroidow jednak zarówno pyretryny jak i pyretroidy są toksyczne dla kotów. Zdjęcia poniżej pokazuje preparaty przeznaczone dla psów zawierające permetrynę ,oznakowane są one ikoną z przekreślonym kotem . Niestety zdarza się, że opiekun kota w ramach oszczędności kupuje preparaty dla psów i podaje go kotom zakładając, że skoro nazwa preparatu jest taka sama dla psa i kota tylko ilość jest inna to można podać, nie sprawdzają składu a ten może się zdecydowanie różnić.

preparaty przeciwko kleszczom
preparaty toksyczne dla kotow

Aktualnie nieznana jest ich dawka toksyczna jednak na podstawie przypadków zgłoszonych do Animal Poison Control Center w USA, 1ml 45% pyretryny zastosowany na skórę 4,5 kilogramowego kota może spowodować zatrucie zagrażające życiu zwierzęcia.

Dlaczego koty są podatne na zatrucie tymi substancjami ?

  • Koty posiadają stosunkowo dużą powierzchnię ciała w porównaniu do masy, przez co stosując miejscowo preparaty z pyretroidami, mniejsze osobniki otrzymują stosunkowo dużą dawkę w mg/kg mc.
  • Pyretroidy w celu usunięcia ich z organizmu, muszą zostać poddane procesowi utlenienia lub glukuronidacji a okazuje się, że koty mają ograniczoną możliwość do przeprowadzania glukuronidacji i dlatego proces detoksykacji u kotów jest
  • W preparatach znajdują się również inne substancje, które kot musi usunąć z organizmu a to sprawia że ma jeszcze bardziej ograniczione możliwości detoksykacji pyretroidów.

Działanie toksyczne na koty.

Działanie toksyczne dotyczy głównie centralnego i obwodowego układu nerwowego.

Do zatrucie może dojść po zastosowaniu preparatów spot-on (np. przeznaczonych dla psów), podaniu doustnym, a nawet przez wdychanie. Warto pamiętać, że zarejestrowane produkty lecznicze, biobójcze i środki ochrony roślin zawierają pyretryny i pyretroidy w różnych stężeniach. Stężenia pyretryn i pyretroidów są najczęściej wyższe  w produktach leczniczych i środkach biobójczych niż w środkach ochrony roślin.

Po ekspozycji na preparaty zawierające pyretryny i pyretroich są ona szybko wchłaniane do układu krążenia kotów, następnie odwracalnie zmieniają funkcję kanałów sodowych wydłużając ich przewodnictwo co prowadzi do powtarzania impulsów nerwowych. Pyretryny i pyretroidy mogą ponoać  barierę krew-mózg i wówczas wywołują objawy ze strony OUN ( m.in. ataki padaczkowe).

Objawy zatrucia.

  • Najczęściej natychmiast po ekspozycji, ale mogą wystąpić i do 72 godzin.
  • Niskie dawki powodują parestezje, niekontrolowane skurcze mięśni skórnych tułowia, a także machanie łapami i uszami.
  • Lizanie miejsc gdzie została podana substancja wywołuje ślinotok i wymioty
  • Mogą wystąpić również drżenia pęczkowe mięśni, drgawki, przeczulica skóry, gorączka, ataksja, rozszerzenie źrenic, a nawet okresowa ślepota.

Postępowanie opiekuna w przypadku ekspozycji kota na pyretryny lub pyretoidy.

  • W celu pozbycia się preparatu najlepiej szybko wykąpać kota w ciepłej wodzie przy użyciu łagodnego detergentu, wysuszyć i okryć aby zapobiec hipotermii.
  • Jak najszybciej zgłosić się do lekarza weterynarii, który poda niezbędne leki.

Zapobieganie zatruciom.

Preparaty przeciw kleszczom dla kotow

W celu ochrony przed owadami i roztoczami stosujmy  preparaty wyłącznie przeznaczone dla kotów.

pies z kotem w ogrodzie

Jeśli mamy w domu psy i koty, które przebywają blisko siebie, liżą się, śpią razem to albo stosujmy u psów preparaty nie zawierające pyretryny lub pyretroidów lub do czasu wchłonięcia się preparatu czyli przynajmniej 48 godzin izolujmy kota od psa. Podobne środki ostrożności stosujmy kiedy stosujemy preparaty na sobie czy innych członkach rodziny a także środki ochrony roślin w ogrodach czy domach.

kot Hugo śpi na trawie

Mam nadzieję, że każdy z was będzie ostrożnie stosował perparaty zawierajace permetrynę czy perytroidy w obecności kotów.  Jeśli mieliście jakieś przykre sytuacje związane z zatruciami lub reakcjami alergicznymi u waszych psów czy kotów po zastosowaniu preparatów podzielcie się swoimi doświaczeniami w komentarzach.

Literatura:

http://www.icatcare.org/permethrin/vet-info

http://www.bsava.com/News/MembershipNews/Catdeathsstilloccurringduetopermethrintoxic/tabid/1891/Default.aspx

„Zastosowania pyretroidów jako leków, biocydów i pestycydów” Barbara Nieradko-Iwanicka  Probl Hig Epidemiol 2014, 95(4): 803-805

Wikipedia